Бұл веб-сайттың жұмысы тоқтатылды. Біз Parstoday-ге ауыстық. Parstoday Kazakh
Сәрсенбі, 06 Сәуір 2016 10:18

Шаһчерағ кесенесі (№132-сабақ)

Шаһчерағ кесенесі (№132-сабақ)

Естеріңізде болса, Мұхаммад пен досы Саид Иранды аралап жүрген саяхатшылардың бір тобымен Шираз бен Фарс облысын көру үшін Ширазға сапар шеккен болатын. Қазір олар Ширазда. Бүгін Шахчерағқа бармақшы. «Шахчерағ» – имам Реза (ғ.с.)-ның інісі әрі имам Мұса Казем (ғ.с.)-нің ұлы Мир Сейед Ахмадтың кесенесі мен сарайының атауы. Бұл кесене осы қала халқының зиярат ететін жері болып табылады. Шахчерағ кесенесінің тарихи ғимараты көптеген саяхатшыларды да өзіне тартады. Бұл ғимарат парсы атабектері кезінде х.қ.ж.с.б. сегізінші ғасырда салынған. Оның күмбезі мен сарайы айна кесінділері және қыштармен безендірілген. Айна кесінділері мен қыш тақташалар араб және парсы тіліндегі көркем жазулармен көмкерілген.

Мұхаммад пен басқа саяхташылар кесенеге кірді. Алдымен сабағымыздың жаңа сөздеріне назар аударайық. Одан кейін Мұхаммад пен жолнұсқаушының осы мекен туралы әңгімесін тыңдаймыз.

 

چه قدر

чеғӓдр

неткен

درخت

дерӓхт

ағаш

بزرگ

бозорг

үлкен

من فکر می کنم

мӓн фекр миконӓм

мен ойлаймын

اینجا

инджа

бұл жер

قدیمی

ғӓдими

көне

حدود

ходуде

шамамен

هفتصد سال

һӓфтсӓд сал

жеті жүз жыл

پیش

пиш

бұрын

آرامگاه

арамгаһ

кесене

معروف به

мӓруф бе

танымал

آنها ساخته اند

анһа сахтеӓнд

олар салды

کاشی

каши

қыш

گنبد

гомбӓд

күмбез

گلدسته

голдӓсте

мешіт күмбезінің екі жағындағы мұнара

خوشرنگ

хушрӓнг

түсі жақсы

فیروزه ای

фирузейи

көгілдір

کاشی کاری

кашикари

қышпен жабу

همین طور

һӓминтур

осылай

داخل

дахел

іші

حرم

хӓрӓм

кесене

زيبا

зиба

әдемі

آن طرف

ан тӓрӓф

ана жақ

ساختمان

сахтеман

ғимарат

بنا

бӓна

ғимарат

شمال شرقی

шомол-е шӓрқи

солтүстік-шығыс

برادر

бӓрадӓр

аға, іні

آن وجود دارد

ан воджуд дарӓд

ол бар

اصلی

ӓсли

негізгі

فرعی

фӓр’и

қосалқы, қосымша

ستون

сотун

бағана

بلند

болӓнд

биік

جلو

джолоу

алды

آن قرار دارد

ан ғӓрар дарӓд

ол орналасқан

چوبی

чуби

ағаштан жасалған

در اصل

дӓр ӓсл

негізінде

آهنی

аһӓни

темірден жасалған

چوب

чуб

ағаш

مرغوب

мӓрғуб

сапалы

آنها پوشانده اند

анһа пушандеӓнд

олар жапқан

خانم

ханом

ханым

شیرینی

ширини

тәттілер

شکلات

шокалат

шоколад

او مي دهد

у мидеһад

ол береді

رسم

рӓсм

рәсім, салт

عده اي از مردم

эддейи ӓз мӓрдом

адамдардың бір тобы

مكان هاي زيارتي

мӓканһай-е зиарӓти

зиярат ету жерлері

آنها انجام مي دهند

анһа ӓнджам мидеһӓнд

олар орындайды

یادم آمد

йадӓм амӓд

есіме түсті

پنج شنبه

пӓнджшӓмбе

бейсенбі

هفته پیش

һӓфтей-е пиш

өткен апта

مسجد

мӓсджед

мешіт

مردم

мӓрдом

адамдар

خرما

хорма

құрма

او تعارف می کرد

у тӓароф микӓрд

ол ұсынды, таратты


      Енді Мұхаммад пен серіктеріне қосылайық. Олар Шахчерағ кесенесінде жүр. Мұхаммад жолнұсқаушымен әңгімелеседі. Назар аударайық:

 

محمد - چه قدر این درخت ها بزرگ است . فکر می کنم اینجا خیلی قدیمی است .

Мухаммад: Чеғӓдр ин дерӓхтһа бозорг ӓст. Фекр миконӓм инджа хейли ғӓдими ӓст.

Мұхаммад: Мына ағаштар неткен үлкен. Менің ойымша, бұл өте көне мекен.

راهنما - بله . حدود هفتصد سال پیش این بنا را برای آرامگاه میر سید احمد معروف به شاهچراغ ساخته اند .

Раһнӓма:Бӓле. Ходуд-е һӓфтсӓд саль пиш ин бӓна ра бӓрайе арамгаһ-е Мир Сейед Ахмад мӓруф бе Шаһчерағ сахтеӓнд.

Жолнұсқаушы: Ия. Шамамен жеті жүз жыл бұрын бұл ғимаратты Шаһчерағ деген атпен танымал Мир Сейед Ахмадтың кесенесі үшін салған.  

محمد - کاشی های گنبد و گلدسته ها بسیار خوشرنگ هستند .

Мухаммад: Кашиһай-е гомбӓд вӓ голдӓстеһа бесиар хушрӓнг һӓстӓнд.

Мұхаммад: Күмбез бен мұнаралардың қыштарының түсі жақсы екен.

راهنما - کاشی کاری گنبد و گلدسته ، فیروزه ای است و همین طور کاشی کاری داخل حرم هم خیلی زیباست .

Раһнӓма: Кашикари-е гомбӓд вӓ голдӓсте, фирузейи ӓст вӓ һӓминтур кашикари дахеле хӓрӓм һӓм хейли зибаст.

Жолнұсқаушы: Күмбез бен мұнараны қаптаған қыш тақташалардың түсі көгілдір. Сонымен қатар кесененің ішкі жағын жапқан қыш тақташалар да әдемі.

محمد - فکر می کنم در آن طرف حیاط هم یک آرامگاه هست .

Мухаммад: Фекр миконӓм дӓр ан тарафе хӓйат  һӓм йек арамгаһ һӓст.

Мұхаммад: Ауланың арғы бетінде де бір кесене бар деп ойлаймын.

راهنما - بله . آن ساختمان در شمال شرقی این بنا قرار دارد و آرامگاه برادر شاهچراغ است .

Раһнӓма: Бӓле. Ан сахтеман дӓр шомол-е шӓрқи ин бӓна ғӓрар дарӓд вӓ арамгаһ-е бӓрадӓр-е Шаһчерағ ӓст.

Жолнұсқаушы: Ия. Шаһчерағтың інісінің кесенесі болып табылатын ол  ғимарат мына құрылыстың солтүстік-шығысында орналасқан.

محمد - پس آن طرف بنا هم یک در وجود دارد .

Мухаммад: Пӓс ан тӓрӓф-е бӓна һӓм йек дӓр воджуд дарӓд.

Мұхаммад: Ғимараттың арғы бетінде де есік бар екен ғой.

راهنما - بله . این بنا دو در اصلی و دو در فرعی دارد .

Раһнӓма: Бӓле. Ин бӓна до дӓр-е ӓсли вӓ до дӓр-е фӓр’и дарӓд.

Жолнұсқаушы: Ия. Бұл ғимаратта екі негізгі және екі қосымша есік бар.

محمد - این ستون های بلند که جلوی حرم قرار دارد ، چوبی است ؟

Мухаммад: Ин сотунһай-е болӓнд ке джолоуи хӓрӓм ғӓрар дарӓд, чуби ӓст?

Мұхаммад: Кесененің алдында орналасқан мына бағаналар ағаштан жасалған ба?

راهنما - نه . در اصل این ستونها آهنی است . ولی با چوب بسیار مرغوب ، آن را پوشانده اند.

Раһнӓма: Нӓ. Дӓр ӓсл ин сотунһа аһӓни ӓст. Вӓли ба чуб-е бесиар мӓрғуб ан ра пушандеӓнд.

 Жолнұсқаушы: Жоқ. Негізінде бағаналар темірден жасалған. Бірақ олар өте сапалы ағашпен қапталған.

محمد - چرا آن خانم به مردم شيريني و شكلات می دهد ؟

Мухаммад: Чера ан ханом бе мӓрдом ширини вӓ шоколат мидеһӓд?

Мұхаммад: Ана ханым неге адамдарға тәттілер мен шоколад таратып жүр?

راهنما - اين يك رسم ايراني است . عده اي از مردم در مكان هاي زيارتي ، آن را انجام مي دهند .

Раһнӓма: Ин йек рӓсм-е ирани ӓст. Эддейи ӓз мӓрдом дӓр мӓканһай-е зиарӓти, ан ра ӓнджам мидеһӓнд.

Жолнұсқаушы: Бұл – ирандық салт. Адамдардың бір тобы оны зиярат ету мекендерінде орындайды.

محمد - بله . یادم آمد . پنج شنبه هفته پیش هم یک خانم در مسجد به مردم خرما تعارف می کرد

Мухаммад: Бӓле. Йадӓм амӓд. Пӓнджшӓнбей-е һӓфтей-е пиш һӓм йек ханом дӓр мӓсджед бе мӓрдом хорма тӓароф микӓрд.

Мұхаммад: Ия. Есіме түсті. Өткен аптада бейсенбі күні мешітте бір ханым адамдарға құрма таратып жүрді.

 

Жолнұсқаушы Мұхаммадқа садақа беру туралы түсіндіріп, бұл салт бойынша  ирандықтардың жұма күні кешке, әсіресе қасиетті кесенелер мен зиярат ету мекендерінде адамдарға дәм таратынын айтады. Адамдар сол адамның жақындарының аруағының тыныштығы үшін дұға тілейді. Бұл салт басқа да исламдық елдерде таралған. Шираз қаласында Шаһчерағқа зиярат ету үшін барған кейбір адамдар өздерімен бірге ас-су немесе жеміс алып келеді. Мұхаммад пен достары Шаһчерағ кесенесі мен оның інісінің кесенесін де аралап, зиярат етеді. Одан кейін түскі намаздарын оқиды.

Сол маңайда тұратын немесе жұмыс орындары жақын жерде орналасқан қала халқының бір бөлігі де түскі және кешкі намаздарын оқу үшін осы жерге келген. Қайтар кезде жолнұсқаушы саяхатшыларға бұл ғимараттың осы уақытқа дейін бірнеше рет қиратылып, қайта қалпына келтірілгенін айтады. Соңғы рет шамамен  50 жыл бұрын Шаһчерағ кесенесінің күмбезі ауыстырылып, әлі күнге дейін бұл ғимараттың кей жерлерінде жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Мысалы, кесененің маңайындағы жерлер мен тұрғын үйлер сатып алынғаннан кейін оның аумағы үлкейтіледі.

 

Пікір жазу


Қауіпсіздік коды
Жаңа қауіпсіздік коды