Бұл веб-сайттың жұмысы тоқтатылды. Біз Parstoday-ге ауыстық. Parstoday Kazakh
Сенбі, 22 Тамыз 2015 14:35

Тәкфіршіл ағымдардың мақсаты – қирату (1)

Тәкфіршіл  ағымдар туралы нақтырақ таныстыру мақсатында дайындалған жаңа бағдарламаны тыңдауға шақырамыз. «Тәкфіршіл» деп тарих бойында ешбір критерийсіз бір топтың басқа топқа қарсы болуы немесе демократиялық емес үстемшіл жүйелердің  жеке адам немесе адамдарға, ағымдар мен қарсылас топтарға қарсы болуына қатысты айтылады. Кейбір адамдар соқыр ырымшылдық және жаңсақ түсініктерінің салдарынан басқалардың діннен шықты деп айыптап, олардың қаны мен намысын төгуді, мал-мүліктерін талан-таражға салуды халал санайды. Діни топтар мен ағымдар және демократиялық емес үкіметтердің  бұл терминді қолдануы  дүниежүзінің түкпір-түкпірінде қайшылықтар мен қантөгістерге себеп болып, қоғамдарды көптеген қиындықтармен бетпе-бет келтірді. Бүгінде исламдық әлемнің әртүрлі жерінде мыңдаған адамның  тәкфіршілдердің қатігез дене түршіктірерлік қылмыстарының куәсі болуын байқап отырмыз. Тәкфіршілдер өздерідей адамдарды өлтіріп, Исламнан кек алғысы келетін дұшпандардың  талаптары мен мақсаттарын орындайды. Өйткені мұндай әрекеттер Батыс ақпарат құралдарының деңгейінде  Ислам дінін бұрыс көрсету мақсатында қолданылады. Негізінде  исламдық тағылымдарды қате түсіну мен тәкфіршіл   ұстанымдар Исламның ұлық пайғамбары дүниеден озған жылдары пайда болды. Мұсылмандардың діни ойларында  бірінші рет мұндай ұстанымдарды баяндаған  хаваредждердің тобы болды. Имам Әли (ғ.с.) аталмыш топтың исламдық қоғамға тигізетін қатерін түсініп, оларды Құран тағылымдары мен пайғамбар сүннетін түсінуге көмектесетін дұрыс жолға салудан үмітін үзген кезде оларға қарсы шықты. Хазірет пен хавареджердің бір-біріне қарсы шығуының жоғары толқыны Нахраван соғысында  байқалды. Хаваредждер бұрыс  ой-пікірге сүйеніп, имам Әли (ғ.с.)-ның әрекетіне күмән келтіріп, хазіретке қарсы әрекеттерін бастап, соңында наразылық білдіріп,  мұсылмандарға тіл тигізіп, діннен шығып, Нахраван  соғысы орын алды.  Бұл ағымның  үлкендері имам Әли (ғ.с.)-ді кәпір деп айыптап, өздерінің әрекеттерін Алланың үкіметінің басталуы деп атады.  Хаваредждер ағымы басынан бастап Құран аяттары  мен Алла елшісінің сүннетін  дұрыс түсінбей,  бұрмаланған ұрандарды баяндады. Бұл ұрандардың ішіндегі ең маңыздысы «Алланың сөзінен басқа үкім жоқ» деген  ұран болды. Яғни, олардың пікірі бойынша, Құран аяттары жеткілікті. Олар тәпсірді қажет етпейді. Басқаша айтқанда, Құран Кәрімнің мағынасын түсіндіріп, тәпсір жасау қажет емес. Оның  өзі  жаратылған жүйе үшін жеткілікті. Хаваредждер  бұйрық беруді тек Аллаға ғана тән деп санап, үкімет басшылары мұндай құқықтан кенде деп санады. Сол себепті үкімет жүйесімен    қарсыласу керек деп,  анархистік идеологияға ие болды.  Хаваредждер өздерінің идеологиялары бойынша барлық адамдарды екі топқа, яғни шариғатты білетіндер және шариғаттан хабарсыздар деп бөлді. Сонымен бірге өздері сияқты емес немесе олардан басқаша пікір білдіргендерді кәпір немесе дұшпан деп санады. Соңғы жылдары  Таяу Шығыс аймағындағы өзгерістердің ықпалына  түсіп, дүниежүзінің қоғамдық пікірі «тәкфіршіл адам» атты ағымдарға назар аударуда. Өздерін дұрыс деп санайтын, Ислам туралы мәліметтері мардымсыз  ағымдар қатыгездікті дінді тарататын жалғыз  жол деп санайды. «Тәкфіршіл ердің» бұрмаланған әрекеттері туралы білу қажеттілік болып табылады. Олардың тарихи  тамыры мен исламдық  мазхабтардың арасындағы  сенімдері барлық мұсылмандар мен мұсылмандар еместерге хазірет Мұхаммад (с.ғ.с.)-ның  дінін тануды екі есе қиындатты. ИСИМ мен Әл-Қаида сынды лаңкестік топтар мен соларға ұқсас лаңкестік ұйымдардың Исламға еш қатысы жоқ екендігі айқындалу үшін қасиетті Ислам діні туралы ақиқат баршаға белгілі  болуы керек. Тәкфіршіл  лаңкестер   өздерін «салафиттер», яғни адал салафтардың сүннеттерін сақтаушылар деп атайды.  Олар исламдық тағылымдарды қате сараптап, өздерін қоғамда пайғамбардың сүннеттерін жаңғыртушылариыз деген уәж айтады. Шын мәнінде олардың Құран Кәрім мен пайғамбардың сүннеттерін қате түсінулері, сондай-ақ, олардың қылмыстық әрекеттері толығымен Исламның ұлық пайғамбарының  шынайы ислам дінінің тағылымдарына қайшы болып келеді. Расында салафиттер кімдер? Олардың дінді ерекше түсінудегі мақсаты не? «Салафи» деген сөздің  әртүрлі мағынасы бар. Бірақ, өкінішке орай, мағынасының  әр түрлілігіне назар аудармау  бұл терминнен әртүрлі ойлардың  пайда болуына себеп болды. Мәселен, қазіргі кезде уаһабшылар салафиттердің ең маңызды тобы саналғанымен, ваххабизмді салафи деп атауға болмайды. Қазір салафизм сөзінің мағынасының айырмашылығы мен тамыры және тарихына шолу жасаймыз. «Салаф» деген сөздің лексикалық мағынасы «бұрынғылар» дегенді білдіреді. Бұл термин бізге дейінгілердің арнайы тобы немесе халыққа байланысты емес. Жалпы түрде барлық өткендерге қатысты. Яғни, өткен замандарда дүниеге келіп, дүниеден озғандар.  Олардың жақсы, қайырымды болуына немесе жаман болуына қатысты емес. Адал салафтар туралы айтылған кезде     ойға сахабалар, табииндер келеді. «Салафтың жақтасы» деген сөз тіркесі сүннеттер хадисі сахабалары тарихының барлық кезеңдерінде танымал. Сегізінші ғасырдың басында  Ибн Таймиеден  бұрын бұл сөздің лексикалық мағынасы көбінсе «өткендер, ата-бабалар» деп тәпсірленді. «Салафтың жақтастары» немесе «салаф имамы»  деген сөз тіркестерді екінші және үшінші ғасырлардағы  хадис иелерінен кездестіруге болады. Егер «салаф» деген сөздің лексикалық мағынасын қарастыратын болсақ, бұл тек хадистің жақтастары ғана емес, бүкіл сүннеттердің жақтастары  дегенді білдіреді. Сонымен бірге  бұл термин арнайы кезеңді білдірмейді. Сол себепті, егер кімде-кім «мен салафпын» деп айтса,  оның ойындағы «салаф» деген сөздің мағынасы туралы сұрау қажет. Хадисшілер салафшылар болған, яғни олардың иджтихадтары ақыл емес хабарға сүйенген. Оларға керісінше, «мутазелелер» ақылға шектен тыс сүйенген. Мұсылмандардың бірінші ғасырлардағы  тағдыр, ықтияр, таухид, Алланың сипаттары және басқа да  сенім мәселелеріне қатысты айырмашылықтары  әртүрлі «мутазеле» және «сафатие» сынды  топтар мен тәпсірлердің пайда болуына соқтырды.  «Мутазеле» мен «сафатие» топтары  иманның негіздеріне қатысты арнайы наным-сенімдерге ие болып, халықты соларға қарай шақырған және олардың әрқайсы өзін сүннеттің шынайы жақтаушысы деп санаған. Ойшылдардың арасында   кейбір мәселелермен бетпе-бет келгенде «мутазелелер»  ақылға көп мән берген, хабарларға назар аудармаған. Діни ғұламалардың келесі тобы наным-сенім, ахкам мәселелерінде кітап пен сүннеттің сыртқы  көріністерін қуаттаған. Олар ақылға назар аудармаған немесе ақылға көп көңіл бөлмеген.  Бұл ғұламалардың арасынан имам Малек бен Унс, имам Мұхаммад бен Идрис Шафеи, Суфиан Сурие имам Мұхаммад  бен Ханбал, Давуд бен Мұхаммад Исфаһани және оның сахабаларының есімдерін атауға болады. Басынан бастап ақылға сүйенуді қабылдамаған топты «Асар сахабалары» деп атаған.  Олар ахкам мен діннің жанама мәселелері және  хадистердің сыртқы мазмұнына сүйенумен шектелген.  Бұл топ кейін «хадис сахабалары» деп аталды. Кітап пен сүннеттің сыртқы көрінісін басқалардан көбірек қуаттаған Ахмад бен Ханбал хадис жақтастарының басшысы ретінде танымал болды. Маснад наным-сенім мәселелеріндегі үлгі ретінде қабылданды.  Ахмад бен Ханбал хаттарының бірінде  өзін «Асар саһабаларының»  жақтасы және «Асар саһабаларын»  сүннетті жақтаушылар деп атайды. Шын мәнінде Ахмад бен Ханбалды сүннет жақтастары арасындағы салафиттер ағымының  басшысы деп санау керек.            


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     

                                                                                                                                                                                                                                                                                    .                                                                                                           

Пікір жазу


Қауіпсіздік коды
Жаңа қауіпсіздік коды